من نه مانندِ «تزوتان تودوروف» به آن نوع گفتگو در شعر معتقدم و نه به آن نوعی که «باباچاهی» نظر می دهد که مدرنیته یعنی «جهانی تفکر کردن و منطقه ای عمل کردن» پسامدرنیزم یعنی « منطقه ای تفکر کردن و جهانی عمل کردن »

من این نظریه را نمی توانم بپذیرم. یعنی عقل ام اجازه نمی دهد درکش کنم پس باید سرویس جدید نهارخوری و تخت خوابِ «فرفورژه» را  یک نوع پست مدرنیزم بدانیم.

هو

امید جانم !

این نوشته در دو شب متوالی از ده شب تا اوایل بامداد نوشته شده ، همه اشکالات جمله ای و غلط های کلمه ای و خط بد این نامه برای «داریوش اسدی کیارس» محفوظ است و ایراد از چشم های قشنگ امیدجان حلالی ام نیست.

26/4/78

شهرداری تهران- دارآباد

 35/3 بامداد

امید عزیزم ! ده بار می گویم و می گویم. امید حلالی ی پرندگانِ بی وقت کجا و امید حلالی حال کجا؟ نمی دانم چه بر سر خودت آورده ای . گاهی اوقات فکر می کنم به کارهای جدیدت و با خودم می گویم کاش «پرندگان بی وقت» دیرتر چاپ می شد. «شناخت جهان» شنیده ای؟

«جنگ» یکی از موضوعاتی است ، که قسمت اعظم « بیست خزان فراموش نشدنی» را در برگرفته است.

ردّ پای جنگ 8 ساله ایران و عراق در جای جای شعر او دیده می شود :

خطوط سپیدی که هواپیماها

بر آسمان می کشیدند

انگار خطوط کژمژ نقاشی هایی بود

که کودکان

در دبستان های بی نام می کشیدند

آن هنگام که پشت نیمکت ها تکه تکه می شدند

و خون شان زیباترین رنگ بوم بندر شد

( اینگونه می خواستند نقاشان جنگ ! )

شوشان : تا متافیزیک سومین مجموعه شعر امید حلالی حاوی 18 اثر در 55 صفحه است که تعدادی از شعرهای سال 79 تا 88 این شاعر معاصر را شامل می شود و در مهرماه سال جاری انتشار یافته است.

 در قسمتی از مقدمه این کتاب آمده است:

ما با سرعتی فزاینده به سوی باز تعریف جهان و «تا متافیزیک» حرکت می کنیم.

حتا فیزیک نیز که علم مواد و سنجش و پیمایش و روابط و ظرفیت آنهاست در تکوین خود به متافیزیک خواهد رسید. راهی دراز که علم از فرمول مادی a2+b2=c2 فیثاغورث به فرمول e2=mc2 انیشتین در بدایت مرزهای متافیزیک می رسد. پس نهایت مرزهای فیزیک، بدایت عرصه متافیزیک است.

دفتر شعر حاضر حاصل دغدغه ها و دقایقی اعم از تامل و تفکر و شادی و اندوه و برگزیده ای از سروده سال های (86- 79 ) است. نمی دانم چرا برای ما و اغلب سرایش گران شعر معاصر اینطور جا انداخته اند و تبلیغ شده که شعر خود بیانگر همه چیز است و نیازی به توضیح ندارد و یا اینکه بی نیاز از معرفی ست و شاعر نباید خودش را به شعرش سنجاق کند! اما اندکی غور در لایه های پذیرفته شده شعر معاصر به غیر این دلالت دارد. «نیما» بسی بیشتر از آنکه بسراید انرژی اش را صرف توضیح حرکت شکوهمندش می کند، پس از آن احمد ، فروغ ، رویایی ، براهنی ، باباچاهی و صالحی نیز چنین می کنند . حقوقی و لنگرودی نیز سلیقه های خود را در گزینش اثر توضیح داده اند.

امید حلالی: جهان بینی دینی بر مبنی حرکت موجودات در دو قطب متضاد و هماره در ستیز خیر و شر مبنایی «دو انگارانه» دارد. در این تفکر جهان به دو جبهه الهی و شیطانی تقسیم بندی می شود. گستره خیر و شر آن قدر وسیع است که حتا در نهاد آدمی نیز دارای پایگاهند که از آنها تعبیر به «نفس اماره» و «نفس لوامه» می شود.

امید حلالی: در نوشتار قبل نوشتیم که: « دوست منفعت بخش و معرفت افزاست و به مصلحت می کوشد» اما دشمن: «به هر زمان مترصد ضربه زدن بر منابع و منافع ماست». سر آخر به این رسیدیم که می توان با بهره گیری از دو بال «ادبیات و تاریخ» از فراز بر پدیده ها بنگریم و به مدد و منطق این هر دو که بر اساس آن : «هزار دوست کم است و یک دشمن زیاد» در «لیست سیاه» هایمان تجدید نظر کنیم و هر آنکس که می تواند دوست باشد را با بدسلیقگی در عداد دشمن نگذاریم.

امید حلالی: دو واژه «دوست» و «دشمن» کاربرد فراوانی در گفتار روزانه افراد ، تقسیم بندی ذهنی آنان در مورد «دیگری» و مدیران و دیپلمات های برخاسته از میان آنان دارد.

ما آن چنان در سیر تاریخ تحولات اجتماع مان از این دو واژه متضاد بهره جسته ایم که نگاه دشمن پندارانه و دخیل کردن آن در معادلات همواره جزوی اساسی از رفتار و نگرش مان در هنگامه ها و به پدیده ها شده است به طوری که هر فرد و گروه و جریانی فهرست بلندبالایی از متعارضین را در «لیست سیاه» خود قرار می دهد.

 اميد حلالى: خلق متون كلاسيك فارسى در قرون متمادى باعث شده تا شرايط و مولفه هاى هر عصر در ادبيات آن دوره وارد شود. لذا ما وارث ادبياتى هستيم كه رنگ و رويى كهن اما ذاتى پر بار دارد و استفاده و ارتباط بهينه با اين ادبيات ايجاب مى نمايد كه ادبيات كلاسيك بازنويسى و بازخوانى يكى از تكنيك هايى ست كه « ساده نويسى »  شود.

امید حلالی مدیر خانه مطبوعات خوزستان نسبت به جلوگیری از نام گذاری یکی از خیابان های کلانشهر اهواز به نام « سردار اسعد بختیاری» انتقاد کرد.

حلالی گفت: زنده نگه داشتن نام و یاد بزرگان و مفاخر دینی و ملی از وظایف آحاد مردم و مدیران است که به تقویت هویت ملی منجر می گردد.

شوشان : مدیر خانه مطبوعات خوزستان گفت : زنده یاد اسماعیل فصیح یکی از نمایندگان راستین ادبیات جنوب بود.

وی افزود : خط سیر ادبیات فصیح پل زدن بین ادبیات عامه پسند پر خواننده و ادبیات روشنفکری کم تیراژ بود که در رسیدن به این هدف نیز کاملا موفق شد و با رمان ها و ترجمه های خود بسیاری از جوانان را به وادی ادبیات جذب کرد.

امید حلالی : در ادبیات اقتصادی دهه 60 «پارتی» یک کلید واژه محسوب می شود که به کرات در گفت و گوهای روزمره شهروندان ، نقدهای مطبوعاتی و سریال های رادیو و تلویزیونی مورد اشاره قرار می گرفت.

امید حلالی: کلمات راهوارهایی هستند که معانی را به اذهان متبادر می کنند، پس لغات حامل معنایند و ملتی با فرهنگ تر خواهد بود که با معناتر باشد.

فرهنگ در بطن اصوات ، حروف ، هجاها و افعال نهفته است ، در کیمیای ترکیب کردن شان و اساتید این فن ادیبان ، شاعران ، داستان نویسان و هنرمندان هستند نیز مردم عامه ی بی نام و نشان که خالق گنجینه امثال و حکم و لالا و سوگسرودند و از گهواره تا گور را با ادبیات می گذرانند.

امید حلالی: سخن گفتن از خوزستان عزیز نیاز به «تغییر ادبیات» دارد. روزگاری در نوشته هایمان از عبارت استان «زرخیز» خوزستان استفاده می کردیم، مردم تصمیم ساز و ولی نعمتان مسئولان بودند ، حضور آنها در صحنه مفید و موثر بود ، موقع نیاز به آنها به هر ترتیب فراخوان شان می دهیم و آنها نیز انصافاً هر جا که حضورشان لازم است آب و خاک و مسئولان را تنها نگذاشته اند با همه محرومیت ها ، نیازها، دغدغه ها و انتقادها.

شوشان : امید حلالی مدیر خانه مطبوعات خوزستان گفت: پدیده جدید گرد و خاک و افزایش ذرات معلق در استان های جنوب و غرب کشور بالاخص خوزستان که دارای مرز طولانی با کشور عراق است مشکلات فراوانی را برای مردم بوجود آورده است.وی افزود: متاسفانه در مدت 2 سالی که از بوجود آمدن این عارضه جدید جوی می گذرد کمتر توضیح قانع کننده ای در این باره به شهروندان داده شده است و در افکار عمومی ابهامی ژرف توام با عدم شناخت در این باره وجود دارد.

شوشان: امید حلالی مدیر خانه مطبوعات خوزستان از نحوه توزیع هدایای ویژه ریاست جمهوری به خبرنگاران در این استان انتقاد کرد.وی گفت : مبنای توزیع هدایای ریاست جمهوری بر اساس لیست های ارائه شده، به خبرنگاران متاهل 400 هزار تومان و به خبرنگاران مجرد 300 هزار تومان بوده است.

امید حلالی: طرفیت یکی از ایجاب های فضای دو قطبی ست. در فضای دو قطبی چندان راه برای ارائه سخن مستقل و منتقدانه نیست و هیاهو وقتی غلبه کند مثل همین گرد و خاک های وارداتی خوزستان خودمان که در هنگامه برپایی اش چشم چشم را نمی بیند همه چیز در ابهام قرار می گیرد. گرد و خاک و مه دشمنان وضوح و شفافیت اند و آن رهرویی که در دمدمه های صبح و در فضای مه آلود رانندگی کرده قدر خطوط وسط جاده و علائم راهنمایی را درک می کند.

امید حلالی : شاید در جامعه ای که نامه نگاری های رسمی در آن بخاطر اقامت تعداد فراوانی از ادباء و کاتبان و منشی ها و میرزا بنویس ها در طول تاریخ در دربارها ، دارای تشریفات و اسلوبی به شدت تعارفی، کلیشه ای و متکلف بوده و سپس همین شیوه بر اساس «الناس علی دین ملوکهم» به مابقی کالبد اجتماع تسری پیدا می کرد- که تا هم اکنون نیز آثار آن بر جاست - کمتر کسی فکر می کرد که sms یا به تعبیر رسای فرهنگستانی آن «پیام کوتاه» به عنوان شیوه ی فراگیر ارتباطی ، رسانه ای و اطلاع رسانی جایی ویژه برای خود بیابد.

امید حلالی: انتخابات دهم ریاست جمهوری به لحاظ شیوه برگزاری و مناظره های انجام شده ، میزان مشارکت مردم و اتفاقات پس از اعلام نتایج در نوع خود بی نظیر است. برای پی بردن به سمت و سوی خواسته های ملت می بایست این انتخابات از منظرهای مختلفی مورد واکاوی قرار گیرد که اتفاقات هفته جاری و پس از اعلام نتایج که فضا را به سمت رادیکالیسم برد نمی بایست مانع از دقیق شدن در آراء ماخوذه و تبیین رویکردهای جریان های مختلف اجتماع شود. در ذیل به عنوان سرفصل برخی موارد عنوان شده و در فرصت های آتی نیز به مواردی دیگر اشاره خواهد شد :

امید حلالی: 22 خرداد و انتخابات دهم براستی بی نظیر بود و شکوه حضور مردم چون بدر تمام.

روز جمعه همه آمده بودند: پیر و جوان ، زن و مرد، اقشار و اقوام و اصناف تا مردم سالاری را در ایران نهادینه تر کنند چرا که رای به هر کدام از سلیقه های مختلف درون نظام در مجموع رای به «جمهوری اسلامی» در رفراندومی دیگر باره بود.

امید حلالی: این روزها رسانه های کشور را حال و هوایی دیگر است. انتخابات به تدریج تاثیر خود را بر همه فعالیت ها می گذارد و گروه ها سعی دارند بهره لازم را از صنف و منطقه و قومیت و نگرش و سلیقه و سن و جنس و خاصه رسانه ها... بگیرند چرا که رقابت جدی است. در این بین برخی نشریات تمام عیار وارد شده و گرایش خود را به کاندیدای متبوع خود به شکلی عریان به نمایش می گذارند و به ایده دیگری راه نمی دهند ؛ تعدادی دیگر ناشر بد اخلاقی ها و بهتان ها به رقیب می شوند و ... در مجموع اندک اند رسانه هایی که به دور از شیدایی و نفرت و ضمن حفظ خط مشی و اعتقادات و سلایق که طبعاً در هر تحریریه ای وجود دارد به وظیفه رسانه ای خود عمل کنند.

امید حلالی: همان طور که از قبل پیش بینی می شد برگزاری مناظره ها تاثیری ژرف بر روند انتخابات دهم گذاشت. شیوه جدلی مناظره «احمدی نژاد» و «میرحسین موسوی» بنا به برخی برآوردها 200 میلیون بیننده در داخل و خارج از کشور یافت که در طی آن مناظره 30 سال مدیریت اجرایی پس از انقلاب به طور عام و همچنین دو دولت مهندس موسوی و دولت نهم به طور خاص مورد نقد جدی و حلاجی از طرف کسانی قرار گرفت که به عنوان نمایندگان دو جریان عمده کشور رقابتی تنگاتنگ با یکدیگر دارند.

امید حلالی : از اوایل دهه 80 که وبلاگ ها و پایگاه های الکترونیک در زمینه اطلاع رسانی فعال شدند ، نگاه به آنها توام با ناباوری بود، مدیران این محیط ها را رسمی نمی انگاشتند و علاوه بر اینکه از «منبع» آنها خبری نقل نمی شد نسبت به خبرهای درج شده در این محیط ها حتا حساسیتی در حد ارسال «جوابیه» یا توضیح هم وجود نداشت حال آنکه نهادها با حساسیتی تمام تا هم حال نیز نسبت به اخبار نشریات مکتوب عمل می کنند.

امید حلالی : از شهریورماه سال 80 شمسی که اولین وبلاگ فارسی فعالیت خود را آغاز کرد تا آذر سال 83 که «بلاگفا» بزرگترین سرویس خدمات دهنده به وبلاگ های فارسی راه اندازی شد تا نهم شهریور 86 که مدیران این محیط  مجازی اعلام کردند که تعداد وبلاگ های راه اندازی شده در این محیط از مرز یک میلیون گذشته است زمانی کافی گذشت تا تحلیل گران دیرباور مسائل اطلاع رسانی به این نتیجه برسند که تحولات شگرفی در این حوزه به وقوع پیوسته است.

امید حلالی : یکی از مکانیسم های  « فرهنگ عامه» برای نیل به حقیقت ، وقتی کار بین دو نفر گره می خورد و روایات متناقضی در مورد موضوعی عنوان می گردد و برای آنکه سره و ناسره را از هم تفکیک نمایند «رو در رو» کردن است.رو در رو کردن وقتی اتفاق می افتد که طرفین بر حرف خود مصر هستند و به هیچ عنوان حاضر نیستند از حرفی که می زنند کوتاه بیایند و معمولن آن هنگام که حرفی پشت سر کسی زده باشند یا نسبت ناروایی را به شخصی بسته و یا عملی ناکرده را پای کسی نوشته باشند این پیشنهاد صورت می گیرد که هر کدام از ما ایرانی ها به فراخور تجربه خود در مراودات اجتماعی این جمله را شنیده ایم: «بیا رو در رو کنیم !» که این مکانیسم به نوعی همانند مکانیسم« دوئل» در فرهنگ غرب است .

امید حلالی : وقتی که سخن از انجام مناظره میان کاندیداهای ریاست جمهوری دهم پیش آمد عده ای محافظه کارانه این شیوه را مغایر با فرهنگ ایرانی خوانده و آن را حرکتی غربی قلمداد کردند و برنامه های انفرادی کاندیداها به میزان 17 ساعت در صدا و سیما را برای ارائه دیدگاه ها کافی دانستند اما رفته رفته بسیاری از شهروندان هنوز مردد «به کی رای دادن » را به پس از دیدن مناظره ها موکول کردند خاصه آنکه اگر این تردید در رای دادن به دو نفر وجود داشت دیگر مناظره آن هر دو با هم نقشی محوری در شکل دادن تصمیم یافت خصوصا آنکه از 4 کاندیدا دو نفر اصول گرا و دو نفر اصلاح طلب هستند. پس به ناگاه مناظره تعیین کننده شد و با این حساب بجاست اگر قدری درباره پیشینه و خصوصیات این شیوه رقابت مطالبی عنوان کنیم.

امید حلالی: مدتی این مثنوی تاخیر شد. شاید به آن جهت که علیرغم کوتاهی زمان سفر که انگار به چشم بر هم گزاردنی سپری می شود اما حجم دیده ها و تجربیات معنوی آن قدر فراوان است که زمان زیادی برای جذب و درک آنها لازم است و بنابراین اگر بخواهی موضوعی را برای درآوردن به قامت نثر در گزارشی، درونی کنی لاجرم این فواصل در نوشتار طبیعی خواهد شد و باز به تعبیر مولانا در دومین مصراع :

«مدتی بایست تا خون شیر شد»

امید حلالی : انسان ها دارای گذارهای مختلفی هستند و همین خصیصه جامعه انسانی را ناهمگون ، متفاوت ، غیر تکراری و جذاب می کند. در این میان خاصه گذار نویسندگان و هنرمندان از گذار مردم عادی متفاوت است، چرا که آنها می بایست «زاویه دیدی» را برگزینند تا از دریچه آن بر خلاف روند معمول نه ببینند بلکه بنگرند و این نگریستن را بعدها تبدیل به «روایت» کنند. شاید وجود همین تفاوت باشد که وقتی هواپیمای "خیمه نس" یکی از دیکتاتورهای آمریکای لاتین در آسمان دیده شده و رادیو فرار وی را اعلام می‌كند [ حتم مثل آن تیتر اول معروف شاه رفت روزنامه ها بر فراز دستان مردم در 26 دی 56 خودمان] ، مردم بساط شادی و خنده را می گسترانند و به سراغ زندان‌ها می ‌روند تا زندانیان را آزاد كنند اما «گابریل گارسیا ماركز» نویسنده شهیر جهتی متفاوت را برمی گزیند و به طرف قصر ریاست ‌جمهوری  مي‌رود تا با پیشخدمت دیكتاتور به صحبت بنشيند و درست از همان موقع نگارش رمانی در ذهنش شكل  می‌گیرد كه قرار است در آن تكلیف خود را با دیكتاتورها روشن كند.